Silopi’nin dar sokakları, bir yandan tarihî dokusunu korurken bir yandan da yaya haklarını sınırlandırıyor. Her gün işe, okula ya da markete yürürken, kaldırımın eksikliği ya da engellenmiş olması, bir anlık bir rahatsızlığı değil, uzun vadeli bir şehir yaşam kalitesi sorusunu gündeme getiriyor. Bu durum, sadece bir konfor meselesi değil, toplumsal eşitliğin de bir ölçütü.Şehrin merkezinde ve mahalle aralarındaki kaldırımlar, çoğu zaman dar, bozulmuş ya da tamamen yok sayılmış bir halde. Özellikle yoğun saatlerde araç trafiğiyle yarışan yayalar, kaldırım eksikliği nedeniyle yollara zorunlu çıkıyor. Çoğu evin önünde duran çöp kutuları, geçici satıcı tezgahları ve park etmiş arabalar, yürüyüş yollarını daraltıyor. Bu fiziksel sınırlamalar, özellikle yaşlılar ve engelliler için ciddi bir risk oluşturuyor.Silopi’nin sosyal dokusu, sokaklarda gerçekleşen günlük etkileşimlerle şekilleniyor. Çocuklar oyun alanı bulamadıklarında sokaklarda toplanıyor, kadınlar markete giderken yan yana oturup sohbet ediyor, küçük esnaflar ise geçici tezgahlarla geçim sağlıyor. Bu canlılık değerli olsa da, yaya alanlarının düzenli olmaması, bu aktivitelerin güvenli bir çerçevede sürdürülmesini zorlaştırıyor. Sokakların bir “ortak yaşam alanı” olarak algılanması, hem geleneksel alışkanlıkları korurken hem de herkesin hakkını gözeten bir dengeyi gerektiriyor.Güvenlik, yaya alanlarının en kritik boyutu. Kaldırımların eksik olduğu noktalarda araç sürücüleri, yayaları fark etmeyebiliyor; ani frenlemeler ve çarpışmalar kaçınılmaz hâle geliyor. Özellikle akşam saatlerinde yetersiz aydınlatma, yürüyüşü tehlikeye atıyor. Bu durum, kadınların ve gençlerin gece dışarı çıkma konusundaki çekincelerini artırıyor, şehrin sosyal yaşamını kısıtlıyor. Güvenli bir yaya ortamı, sadece altyapı değil, aynı zamanda toplumsal duyarlılığın da bir yansıması olmalı.Belediye, sokakların bakımından ve düzenlenmesinden sorumlu olsa da, mevcut bütçe ve personel sınırlamaları, tüm sorunları tek başına çözmeyi zorlaştırıyor. Kaldırımların yeniden inşası, çöp toplama sıklığının artırılması, geçici satıcıların belirli alanlarda toplanması gibi adımlar, planlı bir yaklaşım gerektiriyor. Ancak bu adımların başarısı, vatandaşların da sürece dahil olmasını bekliyor; çünkü bir sokak, sadece yöneticilerin değil, orada yaşayanların da ortak malıdır.Diğer şehirlerde benzer sorunlara karşı yürütülen projeler, Silopi’ye ilham kaynağı olabilir. Örneğin, bir komşuluk derneği, haftalık “Temiz Sokak Günü” düzenleyerek hem çevre bilincini artırdı hem de yaya yollarının geçici olarak temizlenmesini sağladı. Başka bir ilçede ise, satıcılar için belirlenmiş “pazar köşeleri” sayesinde, yaya trafiği ile ticaret arasındaki çakışma ortadan kalktı. Bu tür topluluk temelli girişimler, belediyenin teknik desteğiyle birleştiğinde sürdürülebilir bir etki yaratıyor.Silopi’de yaya alanlarını iyileştirmek için atılabilecek somut adımlar şunlar olabilir: 1) Kaldırımların kritik noktalarında geçici ama dayanıklı beton levhalar yerleştirerek acil bir çözüm sağlanabilir; 2) Mahalle muhtarları ve yerel dernekler, satıcılar için haftalık belirlenmiş alanlar oluşturarak yaya trafiğini düzenleyebilir; 3) Aydınlatma eksikliği olan sokaklarda LED sokak lambaları kurulması, akşam yürüyüşlerini daha güvenli kılar; 4) Düzenli temizlik ve çöp toplama rotaları, sokakların temiz kalmasını ve yaya akışının rahat olmasını garantiler.Bu önerileri hayata geçirmek, sadece belediyenin sorumluluğu değil, aynı zamanda Silopi halkının da ortak çabasıyla mümkün. Her birimiz, kaldırımın önündeki çöp kutusunu zamanında boşaltarak, yaya geçişini engelleyen arabayı doğru yere park ederek ya da komşularımızı temizlik günlerine davet ederek katkı sağlayabiliriz. Şehir, bir bütün olarak hareket ettiğinde, yürümek bir hak, bir zevk ve bir sorumluluk hâline gelir; Silopi’nin sokakları da bu ortak anlayışın bir yansıması olur.
Köşe Yazısı