İstanbul, nükleer satrancın son hamlesi: Avrupa ve İran, BM yaptırımlarını kaldırmak için Boğaz’da buluştu

İstanbul’daki kapalı kapı ardında, nükleer saat 18 Ekim’e kala kala 12 hafta kala kırmızıya döndü. 25 Temmuz sabahı İran Başkonsolosluğu’nda toplanan E3 (İngiltere, Fransa, Almanya) ve Tahran heyetleri, “snapback”in sona ereceği tarihten önce kırmızı çizgileri çizemedikleri bir denge arayışına girişti.

Diplomatik kapak: “tetik mekanizması”
• 2231 sayılı BM kararına eklenen madde, bir tarafın “ciddi ihlal” iddiasıyla 30 gün içinde 2006-2010 yaptırımlarını otomatik devreye sokmasına izin veriyor.
• Süre 18 Ekim 2025’te kapanıyor; E3, aksi takdirde mekanizmayı çalıştıracağını duyurdu.
• Tahran’ın argümanı: “ABD 2018’de çekildiğinde siz yükümlülüklerinizi yerine getirmediniz; ‘katılımcı’ statünüz düştü.”

Masadaki en büyük korku: 1929 sayılı kararın geri dönmesi
– İran’a giden/İran’dan gelen tüm gemi ve uçaklara el koyma yetkisi.
– Silah ambargosu (2020’de kalkmıştı) yeniden başlıyor.
– Yüzlerce kişi ve kuruma seyahat/finans kısıtlaması.

İran’ın yeni senaryosu: NPT’den çıkış ihtimali.

Kısa not defteri
• 25 Temmuz İstanbul toplantısı: bakan yardımcıları düzeyinde, kapalı oturum.
• Ocak 2025’te Maskat-Roma’daki 5 tur dolaylı ABD-İran temasları İsrail saldırılarıyla kesilmişti.
• İran’ın kırmızı çizgisi: “düşük düzeyli uranyum zenginleştirmeye devam” – ABD buna direniyor.

Sonuç: 18 Ekim’den önce ya BM yaptırımları geri döner ya da Washington doğrudan masaya oturur. İstanbul, bu ikilemin son köprüsü.